 |
|
1 บุญเข้ากรรมหรือบุญเดือนอ้าย |
|
เดือนอ้ายหรือเดือนหนึ่ง หรือบางทีอาจจะเรียกว่าเดือนเจียงก็ได้มีประเพณีการทำบุญประจำเดือน คือ
"บุญเข้ากรรม" ได้มีบทผญาที่กล่าวถึงบุญประจำเดือนนี้ว่า... การเข้ากรรม คือ การอยู่ปริวาสกรรมของ
ภิกษุผู้ต้องอาบัติสังฆาทิเสส ซึ่งเรื่องของการอาบัตินี้เป็นเรื่องของพระที่ล่วงละเมิดพระวินัยหรือศีลแล้ว
เกิดโทษหรือความผิด
.........อ่านรายละเอียด.. |
 |
|
|
| |
2 บุญคูณลานหรือบุญเดือนยี่ |
| |
ในเดือนยี่มีประเพณีบุญคูนลาน หรือบุญคูนข้าว เป็นประเพณีการทำบุญที่คล้ายกับการทำบุญขวัญข้าวให้
แก่แม่โพสพของชาวภาคกลาง เพราะมีความเชื่อว่า เวลาทำนาจะได้ข้าวมากๆ เพื่อความมั่งมีศรีสุข และ
เกิดศิริมงคลให้แก่ครอบครัว พิธีทำบุญคูนลาน ชาวบ้านจะนิมนต์พระสงฆ์มาสวดมนต์เย็น เพื่อเป็นศิริ
มงคลแก่ข้าวเปลือก
.........อ่านรายละเอียด..
|
 |
|
3 บุญข้าวจี่หรือบุญเดือนสาม |
| |
ข้าวจี่ เป็นอาหารชนิดหนึ่งของคนอีสาน อาจจะถือกำเนิดขึ้นโดยการที่ขณะที่นั่งฝิงไฟในหน้าหนาว และ
เป็นช่วงที่เก็บเกี่ยวข้าวแล้วเสร็จใหม่ๆ โดยธรรมชาติของข้าวใหม่ก็มีกลิ่นหอมอยู่แล้ว ในขณะที่นั่งฝิงไฟ
อยู่นั้นก็เอาข้าวเหนียวที่นึ่งแล้วมาปั้นโรยเกลือทาไข่ไก่ นำมาอังไฟหรือนำมาย่างไฟให้เกรียมก็ถือว่าสุก
แล้วและรับประทานได้
.........อ่านรายละเอียด..
|
 |
|
4 บุญเผวสหรือบุญเดือนสี่ |
| |
บุญเผวส เป็นประเพณีที่ยิ่งใหญ่สำหรับชาวอีสาน โดยอาศัยความเชื่อว่าถ้าผู้ใดได้ตั้งใจฟังเทศน์เผวสจบ
ภายในวันเดียว ก็จะได้เกิดมาในยุคศาสนาของพระศรีอริยเมตไตย บุญที่มีการเทศน์เผวสหรือเทศน์
มหาชาติเป็นเรื่องสำคัญ เรียกว่า "บุญเผวส" ซึ่งเรื่องหนังสือเผวสหรือพระเวสสันดรชาดกนั้น เป็นหนังสือ
ที่แสดงถึงพระจริยาวัตรของพระพุทธเจ้า
.........อ่านรายละเอียด..
|
 |
|
5 บุญสรงน้ำหรือบุญเดือนห้า |
| |
การรดน้ำพระพุทธรูป พระสงฆ์และผู้หลักผู้ใหญ่ เรียกว่า "สรงน้ำ" หรืออีกอย่างหนึ่งเรียกว่า ตรุษ
สงกรานต์ โดยตรุษสรงกรานต์คือวันที่พระอาทิตย์เคลื่อนย้ายจากฤดูหนาวเข้าสู่ฤดูร้อน ในระยะนี้เรียก
ว่าตรุษสงกรานต์ เพราะมีกำหนดดทำในเดือนห้าจึงได้ชื่อเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า "บุญเดือนห้า" โดยถือว่า
เป็นวันขึ้นปีใหม่ของไทยในสมัยโปราณ
.........อ่านรายละเอียด..
|
 |
|
6 บุญบั้งไฟหรือบุญเดือนหก |
| |
บุญเดือนหก เป็นประเพณีที่สำคัญของชาวอีสาน เพราะเป็นประเพณีที่เกี่ยวกับการขอฟ้าฝนอันมีอิทธิพล
ต่อวิถีชีวิตของคนอีสาน โดยที่ส่วนใหญ่แล้วคนอีสานมีอาชีพในด้านกสิกรรมเป็นหลัก การนำเอาดิน
ประสิว (คนอีสานเรียกว่าขี้เจีย) มาโขกหรือบดผสมกับถ่านให้แหลกละเอียด (คนอีสานเรียกว่าหมื่อ)
แล้วบรรจุลงในกระบอกไม้ไผ่อัดให้แน่น
.........อ่านรายละเอียด..
|
 |
|
7 บุญชำฮะหรือบุญเดือนเจ็ด
|
| |
การชำระล้างมลทิน ผงฝุ่น หรือสิ่งที่สกปรก รุงรังให้สะอาดปราศจากมลทินหรือความมัวหมอง เรียกว่า
"ชำระ" หรือภาษาอีสานเรีกว่า "ซำฮะ" สิ่งควรเอาใจใส่ในการชำระให้สะอาดนั้นมีอยู่ 2 อย่าง คือ ความ
สกปรกภายนอก ได้แก่ ร่างกาย เสื้อผ้า ที่อยู่อาศัยที่ และความสกปรกอีกอย่างหนึ่งคือ ความสกปรก
ภายใน ได้แก่ จิตที่มีความโลภ โกรธ หลง
.........อ่านรายละเอียด..
|
 |
|
8 บุญเข้าพรรษาหรือบุญเดือนแปด |
| |
เดือน 8 เป็นเดือนอยู่ในระยะหน้าฝน และเป็นเดือนที่พระอยู่จำพรรษาตลอดสามเดือน ไม่ไปค้างคืนที่
อื่น ยกเว้นแต่มีกิจที่จำเป็น บางทีพอที่จะอนุโลม ให้ไปค้างคืนที่อื่นได้ แต่ทั้งนี้ต้องไม่เกิน 7 วัน ถ้าเกิน
นั้นถือว่าพรรษาขาด โดยปกติแล้วกำหนดเอาวันแรม 1 ค่ำ เดือน 8 ของปีที่เป็นปกติมาส(8 หนเดียว)
เป็นวันอธิฐานเข้าพรรษา
.........อ่านรายละเอียด..
|
 |
|
9 บุญข้าวประดับดินหรือบุญเดือนเก้า |
| |
การห่อข้าวปลาอาหารและของขบเคี้ยวต่างๆ เป็นห่อๆ แล้วนำไปถวายทานบ้าง แขวนไว้ตามต้นไม้บ้าง
ตามบริเวณกำแพงวัดบ้าง (คนอีสานโบราณเรียกกำแพงวัดว่า ต้ายวัด) เรียกว่าข้าวประดับดิน การทำบุญ
ด้วยการให้ทาน รักษาศีล ด้วยอาศัยข้าวประดับดินเป็นมูลเหตุเรียกว่า "ข้าวประดับดิน" สาเหตุที่เรียกว่า
บุญเดือนเก้า
.........อ่านรายละเอียด..
|
 |
|
10 บุญข้าวสาก (สลากภัตร)หรือบุญเดือนสิบ |
| |
คำว่า "สาก" ในที่นี้มาจากคำว่า "ฉลาก" ในภาษาไทย ข้าวสากหรือฉลากภัตรนี้แต่ละท้องถิ่นทำไม่
เหมือนกัน เช่นในบางท้องถิ่นอาจจะจัดของ เครื่องใช้ในชีวิตประจำวัน เช่น สบู่ ยาสีฟัน ยาตำราหลวง
มาทำเป็นห่อๆ นำไปถวายพระ ก่อนจะทำพิธีถวายก็จะมีการจับฉลากก่อน ทีนี้พอตนเองจับฉลากได้เป็น
ชื่อของพระเณรรูปใด ก็นำไปถวายตามนั้น
.........อ่านรายละเอียด..
|
 |
|
11 บุญออกพรรษาหรือบุญเดือนสิบเอ็ด |
| |
หลังจากที่หมู่พระภิกษุสงฆ์ได้อยู่จำพรรษา 3 เดือน คือ ตั้งแต่แรม 1 ค่ำ เดือน 8 ถึงขึ้น 15 ค่ำเดือน
๑๑ การออกจากขอบเขตจำกัดไปพักแรมที่อื่นได้เรียกว่า "ออกพรรษา" ประเพณีการทำบุญในเดือนนี้ที่
นอกเหนือไปจากการทำบุญตักบาตร ให้ทานรักษาศีลแล้ว การทำบุญตามประเพณีท้องถิ่นอื่นๆ ในช่วง
ระยะนี้เรียกว่า "บุญออกพรรษา"
.........อ่านรายละเอียด..
|
 |
|
12 บุญกฐินหรือบุญเดือนสิบสอง |
|
|
คำว่า "กฐิน" เป็นชื่อของสังฆกรรมชนิดหนึ่งในพระพุทธศาสนาที่ต้อง ใช้พระสงฆ์ร่วมเป็นพยานในการ
ทำ 5 รูปเป็นอย่างน้อย คือ 4 รูป เป็นองค์สงฆ์หรือพยาน และอีก 1 รูปเป็นองค์ครองผ้ากฐิน รวมเป็น
5 รูป ภาษาสังฆ์กรรมของพระเรียกว่า "ปัญจวรรค" บุญกฐิน มีกำหนดทำกันในระหว่างแรม 1 ค่ำ เดือน
11 ถึง ขึ้น 15 ค่ำ เดือน12
.........อ่านรายละเอียด..
|